<<
>>

EUROPA PRZYSZLOSCI - JEDNOSTKA W POSZUKIWANIU TOZSAMOSCI? Miroslaw Murat

Europa jest poj?ciem wieloznacznym. Odnosi si? do przestrzeni geograficznej, geopolitycznej oraz kulturowej. Uplywajqcy czas fizyczny, zachodzqce zmiany historyczne wykreowaly nowq rzeczywistosc europejskq.

Wspolczesna Europa jest, pomijajqc jej wymiar geograficzny, wewn?trznie zlozonq strukturq wielkopanstwowq i wielokulturowq, gdzie zachodzq procesy zmierzajqce do zbudowania wspolnotowej, jednorodnej przestrzeni ekonomiczno - gospodarczej. Powstajq nowe organizmy panstwowe, ktore budujq, cz?sto in statu nascendi, tozsamosc swoich spolecznosci. Stan niestabilnej kulturowo - politycznej rzeczywistosci w Europie implikuje potrzeb? okreslenia si? na nowo wspolczesnego europejczyka, ktory znalazl si? w sytuacji «tozsamosciowego pomi?dzy» (tozsamosc pomi?dzy - okresleniem tym nazywam stan, w ktorym trudno jednoznacznie przypisac si? dookreslonej rzeczywistosci). Z jednej strony jest, czuje si? obywatelem swojego, historycznego lub nowopowstalego panstwa, z drugiej zas, jego przestrzen aktywnosci egzystencjalnej zaprasza do bycia czlonkiem struktur ponadpanstwowych, uczestniczenia w wielokulturowej przestrzeni wolnej od lokalnych ograniczen tozsamosciowych. Wspolczesny europejczyk znalazl si? w przewartosciowanym swiecie dorobku cywilizacyjnego, ktorego skladowe sq opisywane za pomocq tradycyjnego, cz?sto nieadekwatnego znaczeniowo, zbioru kodow komunikacyjnych. Prowadzi to cz?sto do pojawiania si? poczucia zagubienia, ktore

moze wywolac, w wymiarze jednostkowym stan atomizacji, poczucia samotnosci w tlumie.

Europa przelomu XX i XXI wieku pozostajqc niezmienionq przestrzeniq geograficznq, jest jednoczesnie zroznicowana kulturowo, geopolitycznie, a przede wszystkim gospodarczo. Wszystkie wymienione czynniki wzajemnie si? przenikajqc implikujq wewn?trzne przemiany. Dzieje si? to w czasie fizycznym, ale nie pozostaje bez wplywu na «czas spoleczny».

Mimo wspolnych korzeni, judaizm, chrzescijanstwo, tradycja Grecji i Rzymu, trudno jest mowic o jednorodnosci kulturowej w geoprzestrzeni europejskiej. Przyczyn takiego stanu rzeczy jest wiele.

Religijny fundament, na ktory nalozyl si? wlasciwy danej grupie j?zyk komunikacji, sprawily, ze zacz?ly tworzyc si? zamkni?te struktury spoleczne [1, s. 70]. Ewoluujqc w czasie osiqgn?ly one stan niezaleznosci geopolitycznej w odniesieniu do terytorium i sposobow zarzqdzania nim oraz wytworzyly specyficznq swiadomosc narodu, szczycqcego si? wlasnq historic, tradycjq, cz?sto zmitologizowanq, ale prawidlowo spelniajqcq rol? fundamentu tozsamosciowego. Opisany wyzej stan rzeczy zostal usankcjonowany wewn?trznymi podzialami w lonie chrzescijanstwa [2, s. 111], co doprowadzilo do pojawienia si? nowych instytucj onalnych struktur religijnych (reformacja XVI w.). Spowodowalo to przemiany w przestrzeni kulturowej. Spolecznosci zamykaly si? na dialog kulturowy. Tozsamosc religijna zacz?la byc swiadectwem przynaleznosci spolecznej, a cz?sto i narodowej. Post?pujqcy proces komplikowania si? dogmatu religijnego doprowadzil do, na poczqtku zamkni?tej tozsamosci religijnej (Zamkni?tq tozsamosc religijnq okreslam jako bezrefleksyjne jednostkowe i spoleczne uczestniczenie w przestrzeni sacrum), a w konsekwencji wywolal proces sekularyzacji (sekularyzacj? rozumi? jako stan psychicznej oboj?tnosci religijnej). Postaw? religijnej oboj?tnosci pochodnq nierozumienia, w czym czlowiek uczestniczy.

Przemiany w przestrzeni kulturowej i spolecznej przenikajq si? ze zmianami dokonujqcymi si? w obszarze zycia politycznego, ekonomicznego i gospodarczego. Politycy w dobie post?pujqcej wspolzaleznosci struktur geopolitycznych, robiq wszystko, aby reprezentowane przez nich panstwa zapewnialy swoim czlonkom poczucie stabilosci egzystencjalnej oraz bezpieczenstwa w komplikujqcym si? swiecie. Zabiegi te cz?sto niestety okazujq si? dqzeniem do osiqgni?cia doraznych celow politycznych [3], ale to one kreujq wspolczesnosc i sq fundamentem, na ktorym b?dzie budowana przyszlosc Europy.

Jaka b?dzie Europa przyszlosci?

Procesy obecne w geopolitycznej przestrzeni zwanej Europq zachodzq na wielu plaszczyznach, a ich dynamika jest zroznicowana. Rozwoj cywilizacyjny, post?pujqca eksploracja swiata sprawiajq, ze przestaje byc on zagadkowy. Wszystko mozna poznac, zrozumiec, podporzqdkowac sobie. Ale czy warto? Czy wysilek, nawet pomniejszony uzyciem cywilizacyjnych wytworow, zapelni pustk? egzystencjalnq? Jezeli nie ma pewnosci odniesienia sukcesu w konsekwencji podj?tych dzialan, to moze lepiej pozostac w bezruchu i rozkoszowac si? zaspokajaniem fizjologicznych potrzeb? Egzystencja konsumpcji prowadzi do bezrefleksyjnego uczestnictwa w wyscigu szczurow. Problem jednak polega na tym, ze wspolczesny konsument nie wie, w czym uczestniczy, a przede wszystkim, dokqd biegnie? Stan bycia samotnym w tlumie konsumentow, rodzi potrzeb? posiadania coraz to nowych rzeczy. Sprawia, ze nie buduje si? relacji mi?dzyludzkich tylko relacje mi?dzy rzeczami. Prowadzi to do zaklamania rozumienia roli podstawowych instytucji spolecznych, ktore sq punktami odniesienia organizujqcymi post?powanie jednostkowe i relacje wewnqtrzgrupowe.

Podstawowq instytucjq z jakq spotyka si? czlowiek, i ktora stanowi fundament organizacji zycia spolecznego jest rodzina. To z rodziny wynosi on bagaz doswiadczen i w niej jest wyposazany w zbior kodow komunikacyjnych pozwalajqcych odnalezc si? w strukturach spolecznych [4]. Rodzina wprowadza swoich czlonkow w swiat wartosci, ktore b?dq motorem ich codziennych dzialan [5]. W niej czlowiek zapoznaje si? z obrazem swiata i uczy si? rozumiec jego skladowe [6, s. 256]. Wspolczesna Europa jest przestrzeniq, gdzie mamy do czynienia z kryzysem rodziny [7]. Jest on poczqtkiem pozniejszej niech?ci do wszystkich spotkanych w zyciu struktur spolecznych. I chociaz w europejskiej geoprzestrzeni nast?puje wzrost obywateli Europy [8, s. 245] cokolwiek by to nie znaczylo. Nie wiadomo tylko, czy jest to pochodne rozumieniu przestrzeni, do ktorej przynaleznosc si? deklaruje z calym wachlarzem obowiqzkow, czy deklaracja jest pochodnq «wessaniu» w przestrzen europejskq, sztucznie wykreowanq i zuniformizowanq.

Co moglo doprowadzic do rezygnacji z poczucia przynaleznosci do panstwa narodowego i jego historycznej tradycji? Czy wspolczesny europejczyk, to przede wszystkim konsument sztucznej, medialnej rzeczywistosci, ktora zwalnia go z potrzeby wysilku poznawczego na rzecz przedstawienia gotowych rozwiqzan w przestrzeni kultury ( wielokulturowosci) i polityki? [9]. Przedstawiony wyzej stan rzeczy jest wynikiem aksjologicznej pustki, ktora doprowadzila do odebrania mandatu zaufania instytucjom i organizacjom unifikujqc jednoczesnie potrzeby jednostkowe. Dzisiaj w bogatej Europie miec to byc, nie wazne gdzie si? mieszka. Przestrzen «szengen» uwalnia i kulturowo uniformizuje. Pami?tac jednak trzeba, ze Europa jest przestrzeniq, gdzie oprocz wewn?trznych przemian dokonujq si? zmiany wywolane migracjq zarobkowq, ktora pociqga za sobq dyfuzj? kulturowq. Migranci «za chlebem», tworzq getta odmiennosci kulturowej. Pojawiajq si? pogranicza kulturowe, ktore sq miejscem przenikania nowych wzorow. Czy jest to poczqtek unifikacji kulturowej, dokonujqcej si? na terenie wielokulturowej Europy? [10, s. 35-47]. Czy «syty europejczyk» jest zainteresowany pokojowym wspolbyciem z przedstawicielami innych, obcych kultur? [11, s. 7-9]. Czy dojdzie do wykulturowienia Europy? A moze wzrosnie liczba zachowac o charakterze szowinistycznym, ktore zostanq nazwane wspolczesnym patriotyzmem?

Cytaty

  1. Slodicka, A. Inkulturacia v historii a v zivote Vychodnych cirkv^ // Theologos. - 2007. - № 1.
  2. Banaszak, M. Historia Kosciola Katolickiego t.II, Warszawa 1978, s. 111.
  3. Sawa-Czajka, E. System polityczny RP 1989 - 2010. - Krasnystaw, 2010. - S. 57-72.
  4. Dudek, M. [red.] Terapia rodzin w swietle wybranych koncepcji teoretycznych // Dudek M. Wsparcie spoleczne rodzin dysfunkcyjnych - Torun, 2009.
  5. Slodickova, M. Pouzitie literatbry v procese vyucby etickej vychovy. - Presov, 2008. - S. 50-80.
  6. Murat, M. Media a psychomanipulacja - zagubieni w aksjologicznej pustce // Nove nabozenske hnutia, sekty a alternativna spiritualita v kontexte postmoderny, red. Kardis K., Kardis M. - Presov, 2010.
  7. Dudek, M. Funkcjonowanie sytemu rodziny w sytuacji wyjazdow zarobkowych rodzicow za granic? // Kaldon, B. [red.] Diagnostyka i rozwiqzywanie problemow psychospolecznych dzieci mlodziezy. - Warszawa, 2009. - S. 189-198.
  8. Rifkin, J. Europejskie marzenie. - Warszawa, 2005.
  9. Sawa-Czajka, E. Mediatyzacja polityki - polskie doswiadczenia // Konteksty dziennikarstwa, red. Sawa- Czajka E. - Kielce, 2010. - S. 23-29.
  10. Slodicka, A. Vyznam vychodnej tradicie v nauke Jana Pavla II. - Presov, 2005.
  11. Slodicka, A. Staroorientalne ortodoxne cirkvi. - Poznan, 2009.

<< | >>
Источник: Авторский коллектив. ФИЛОСОФИЯ В БЕЛАРУСИ И ПЕРСПЕКТИВЫ МИРОВОЙ ИНТЕЛЛЕКТУАЛЬНОЙ КУЛЬТУРЫ Минск «Право и экономика» 2011. 2011

Еще по теме EUROPA PRZYSZLOSCI - JEDNOSTKA W POSZUKIWANIU TOZSAMOSCI? Miroslaw Murat:

  1. ПРИМЕЧАНИЯ (к книге С.Максуди «Тюркская история и право») 1.
  2. Примечания к источникам
  3. 2.4. Тезис о «философском заговоре»
  4. 3.3. От тезиса о заговоре к теории закулисных организаторов
  5. 7.4. «Еврейский заговор» как двойной «плутократическо- большевистский» заговор против Германии
  6. 2.7. Разрушение масонской эзотерики: орден иллюминатов, 1776-1785 1
  7. 9.1. Список сокращений
  8. 9.3. Список литературы
  9. IV. Интернет
  10. ПИСЬМА
  11. 2.1. Современный рынок польской прессы: структурно- типологическая характеристика
  12. 3.1. Методика контент-анализа
  13. Юлиус Эвола, воин Традиции