<<
>>

АДУКАЦЫЙНЫЯ ЗАПАВЕТЫ С.А. ПАДОКШЫНА Снытка Н.І.

Сапраудны навукоуца працуе няспынна. Яго творчы палёт захоплівае панлечнікау і афщыйна прыстауленых падапечных, а калі час спыняе яго дзей- насць і атр^імліваецца сгтуацыя як у выдатнага гісгорыка беларускай філасофіі, доктара фїласофскїх навук С.А.

Падокшына, калі «ідей многа, а сіл не хапае», тады дастаецца (у добрым сэнсе) і іншим. Так і да мяне трапіу лісток ад Сямёна Александравіча з пажаданнем даследваць пэуныя тэмы і спробы-доследы, часткова, пазней былі праведзены (глядзіце матэрыялы канферэнцый Інститута філасофіі 2005 і 2007 гадоу): па экалапчнай свядомасці у творах К.Тураускага, па экалапчнай культуры і праву у Статуце ВКЛ 1588 года.

Настау час звярнуцца да аднаго з найбольш знакамгтых творау М. Гусоускага, пра які, у прадмове да выдання Статута ВКЛ 1588,

С.А. Падокшын піша адмыслова і падкрзслівае перспектыву развіцця экалагічнай адукацып. Зварот да паэмы «Песня пра зубра» М. Гусоускага навёу на думку пра тое, што шмат чаго у ёй назапашана: закранута не толькі актуальная для сённяшняга часу праблема экалапчнай адукацып, але, больш таго, уздымаюцца грунтоуныя пытанш грамадзскай адказнасці, дзяржаунай маральнасці, ідэнтыфікацыі славяніна.

Праблема ідэнгыфікацыі сябе пастаулена як самаазначэнне сябе праз іншага, ва умовах чужыны, праз чужое асяроддзе, таму што менавіта на чужыне абвострана пачуццё далёкага свайго, і наяуным робіцца (матэрыялізуецца) феномен настальгіі - любові да Бацькаушчыны. Добра, таксама, калі на чужыне знойдуцца побач дабраз^ічлів^ія асобы, і тады яны накіруюць асэнсаванне сябе,

ґ—' • vy * vy vy 5 г I ' *

каб яно стала не толькі магчымай, але і прадуктыунай з явай. Так здарылася і з Міколам Гусоускім у далёмм часе 30-х гадоу XVI стагоддзя, дзякуючы дапитлівай італьянци Боне Сфорцы, якая, як і сучасныя інтэлектуалы з-за мя- жы, папярэдзіла - пішице сваю историю самі, альбо за вас яе напішуць іншия.

І вось тут ужо патрэбна акрэсліць адукацыйную ролю Іншага, чужога: інши вы- мушае успомніць пра сябе у широкім сэнсе, памагае вызначаць падмурак сябе: дзе ты і хто ты, што ты умееш, чым жывеш і як.

Выпадак накіравау М. Гусоускага на роздум-успаміни і занатавау шмат актуальнага да сённяшняга часу Перш за усё, нагадау пра навакольнае асяроддзе -

абшары Белавежскай пушчы і яе прадстауніка зубра, якія і сёння з яуляюцца сімвалам магутнасці і велічи краю. Асэнсаванне сябе праз герменеутычны круг сімвалічних успамінау пра сваё асяроддзе - гэта адна з галоуных тэм, пра якую распавядае нам Мікола Гусоускі у сваім знакамітим творы «Песня пра зубра». Падмурак успамінау складаюць звесткі пра навакольнаяе асяроддзе: менавіта пушча, якая сёння завецца Белавежскай, даунія памеры якой, на той час, здзіуляюць наш розум вымушае сучаснага чалавека уявіць сабе прастору лясных абшарау ад Польшчы да Дняпра. Сярод абшарау пушчы припомнілася мястэчка Гусава, дзе нарадзіуся і жыу Мікола Гусоускі. І гэты факт наводзіць нас на думку, што Гусоускі - славянін, дый можа з беларусау (большая частка абшарау Белавежскай пушчы, што захаваліся да сучаснасці - беларуская спадчына). Але найперш успомнілася Гусоускаму пра лес і велічнага зубра. Велічная живеліна з яе побытам, ловамі на яго, з яго моцам і жыццястойкасцю стала лейтматывам песні, алегорыяй роднага краю, сімвалам магутнасці славянскага народу.

Потаїм паэт нагадау пра пакутлівую долю свайго гаротнага і галоднага народу, які вимушалі станавіцца «загародай на бітих шляхах і гасцінцах вартай памежнай між воляй народау і рабствам». Прыгадайма, што гаворка ідзе пра народ славянска-хрисціянскі, які павінен як тады, так і сёння помніць, што ваяваць трэба толькі за прауду, і што дзе небяспека і смерць, там трэба караць вінаватих уладай закону. Разам з верай у справядлівасць грамадзскага права, Гусоускі вы- казвае думку, актуальную і на сенняшні дзень, што сваю бяспеку і лёс свой трэба глядзець кожнаму народу самаму і што спадзявацца у гэтай справе няма на каго.

Т 45 • •

І у родзуме, кр^ітична разумеючы сваю рэчаіснасць, паэту припомнілася адна з галоуных бед свайго народа - нізкая якасць жыцця - крынща якой крыецца перш за усё у недасканал^ім кіраванні дзяржавай як винік недахопа мудр^іх, раунаважных дзяржауцау, і, як піша Гусоускі, цвярозых іх мысляу і учынкау Бяда застаецца і на сёння і праяуляецца у тым, што забываюцца на свае абавязкі -

«свет вар’яцее, усе міратворци на словах». Тут Гусоускі разумее становішча яшчэ глыбей, выкрывае праблему як амаральны аспект кіравання людзьмі: за красамоуствам хаваецца мана, - і тым самым падымае праблему маральнай недасканаласці дзяржауцау Гусоускі разумее мысленна праблему і дае параду, што толькі адданасць мужа дзяржаунага дзяржаунай справе здолее павясці кара- вэлу дзяржавы праз хаос і штормы жахлівага часу. Такім ч^иам паэт приходзіць да высновы, што трэба вучыцца вистаіваць у цяжкіх умовах - уменню гартаваць сілу і дух народа у нягодах няспынных.

Але, як у дадзеным випадку, натхненне і плён пазнавання прийшлі ад прадстауніка з чужой краіни. Прапанаваная Бонай Сфорцай ідэя апекі над таленавітимі і спрактижаванимі у навуцы і мастацтве людзьмі апынулася прадуктыуным вышкам. М. Гусоускі, натхнёны високімі ідэаламі італьянскага гуманізму, пакінуу твори, актуальным для сучаснасці: пазітиуна уплываюць на свядомасць штэлектуалау і вядуць іх у думках і у жицці за високімі ідэаламі.

Нас жа, у сучаснасці, на вывучэнне сваёй культури накіравау С.А. Падокшын: пстарычны падмурак уласціви і сучасны кожнаму даследван- ню, і навукоуца вучыць нас не забывацца на яго. Навуковы запаветы С.А. Падокшына накіроуваюць на дбанне аб архетипах культури: паэма М. Гусоускага вучыць грамадзскай адказнасці чалавека за наваколле і за жыццё сваё, накіроувае на дбанне аб каранях ведау, аб з’явах і випадках жыцця як пер- шаведах, спрыяе нацыянальнай щэнтыфжацый

Літаратура 1.

Гусоускі, Мікола. Песня пра зубра / Пераклад Я. Семяжона. - Мінск: Мастацкая література, 1981.

<< | >>
Источник: Байдаров Е.У.. Информационно-образовательные и воспитательные стратегии в современном обществе: национальный и глобальный контекст. Материалы международной научной конференции, г. Минск, 12-13 ноября 2009 г. - Минск: Право и экономика. - 762 с.. 2010

Еще по теме АДУКАЦЫЙНЫЯ ЗАПАВЕТЫ С.А. ПАДОКШЫНА Снытка Н.І.:

  1. СПИСОК ЛИТЕРАТУРЫ 1.
  2. ПРЫВГГАЛЬНАЕ СЛОВА УДЗЕЛЬНІКАМ МІЖНАРОДНАЙ НАВУКОВАЙ КАНФЕРЭНЦЫГ «ГНФАРМАЦЫЙНА- АДУКАЦЫЙНЫЯ Г ВЫХАВАУЧЫЯ СГРАГЭГГГ У СУЧАСНЫМ ГРАМАДСГВЕ: НАЦЫЯНАЛЬНЫ Г ГЛАБАЛЬНЫ КАНГЭКСГ» АД ПРЭЗГДЫУМА НАТТЫЯНАЛЬНАЙ АКАДЭМГГ НАВУК БЕЛАРУСГ Акадзмік-сакратар Аддзялення гумантарных наук і мастацтвау Нацыяналънай акадзміі наук Беларусі А.А. Каваленя
  3. АДУКАЦЫЙНЫЯ ЗАПАВЕТЫ С.А. ПАДОКШЫНА Снытка Н.І.
  4. РОЛЬ МЕТОДОЛОГИИ М. ЭЛИАДЕ ДЛЯ АНАЛИЗА ПОЛИКУЛЬТУРНОГО ДИСКУРСА БЕЛАРУСИ Никонович Н.А.
  5. БЕЛОРУССКАЯ ШКОЛА РЕЛИГИОВЕДЕНИЯ: ТРАДИЦИИ И ПЕРСПЕКТИВЫ РАЗВИТИЯ Н.А. Кутузова
  6. ФИЛОСОФСКАЯ И ОБЩЕСТВЕННАЯ МЫСЛЬ БЕЛАРУСИ
  7. ЗАКЛЮЧЕНИЕ
- Коучинг - Методики преподавания - Андрагогика - Внеучебная деятельность - Военная психология - Воспитательный процесс - Деловое общение - Детский аутизм - Детско-родительские отношения - Дошкольная педагогика - Зоопсихология - История психологии - Клиническая психология - Коррекционная педагогика - Логопедия - Медиапсихология‎ - Методология современного образовательного процесса - Начальное образование - Нейро-лингвистическое программирование (НЛП) - Образование, воспитание и развитие детей - Олигофренопедагогика - Олигофренопсихология - Организационное поведение - Основы исследовательской деятельности - Основы педагогики - Основы педагогического мастерства - Основы психологии - Парапсихология - Педагогика - Педагогика высшей школы - Педагогическая психология - Политическая психология‎ - Практическая психология - Пренатальная и перинатальная педагогика - Психологическая диагностика - Психологическая коррекция - Психологические тренинги - Психологическое исследование личности - Психологическое консультирование - Психология влияния и манипулирования - Психология девиантного поведения - Психология общения - Психология труда - Психотерапия - Работа с родителями - Самосовершенствование - Системы образования - Современные образовательные технологии - Социальная психология - Социальная работа - Специальная педагогика - Специальная психология - Сравнительная педагогика - Теория и методика профессионального образования - Технология социальной работы - Трансперсональная психология - Философия образования - Экологическая психология - Экстремальная психология - Этническая психология -